Minolty serii XD

   Minolty serii XD stanowią niewielką i mało znaną rodzinę manualnych lustrzanek tej firmy. Grupa ta obejmuje modele XD, XD-7, XD-5 oraz XD-s. Model XD jest w istocie starszą wersją XD-7, nie różniącą się zbytnio konstrukcyjnie. Zdarzający się czasem model XD-11 jest również tym samym co XD-7, tyle że sprzedawanym na rynku amerykańskim.
   Pomimo tego, że Minolty XD są jednymi z najbardziej zaawansowanych technologicznie manualnych aparatów tej firmy (Body skonstruowane w kooperacji z Leica, był to pierwszy na świecie aparat oferujący jednocześnie automatykę czasu i przysłony, a także program!), były produkowane zadziwiająco krótko - wprowadzone na rynek w 1977 roku, wycofane z produkcji na przełomie lat 70/80-tych.


PIERWSZE WRAŻENIA:

   Biorąc do ręki którąkolwiek z Minolt XD, rzuca się w oczy przede wszystkim zwarta konstrukcja oraz solidność wykonania. Aparat ten stosunkowo dobrze leży w ręku (pomimo braku grip'a - wypukłego wyprofilowania prawej części korpusu, znanego ze współczesnych aparatów). Stosunkowo niewielki (51x81x136,5mm) jest jak na takie wymiary dość ciężki (ok. 500-560g, zależnie od wersji i modelu). Wynika to z metalowego szkieletu który stanowi wewnętrzną konstrukcję korpusu. Metalowe są też obie (górna i dolna) pokrywy aparatu. Tu mała uwaga - Minolta XD-7 była produkowana w dwóch wersjach - czarnej oraz srebrnej. Czarny korpus miał pokrywy wykonane z mosiądzu, w srebrnym zastosowano lekkie stopy oparte o poliwęglan. Model XD-5 produkowany był jedynie w wersji srebrnej.


PRZYCISKI I POKRĘTŁA STERUJĄCE:

   Funkcje sterujące są stosunkowo proste. Producent położył nacisk na wygodę i niezawodność konstrukcji, stąd wszystkie funkcje są obsługiwane przez mechaniczne pokrętła i dźwignie sterujące, sprzężone z elektroniką aparatu.
   Po lewej stronie górnej pokrywy korpusu znajduje się dźwignia zwijania filmu oraz duże pokrętło służące do ustawiania czułości, wyskalowane w wartościach ASA/ISO. Czułość można zmieniać po przyciśnięciu przycisku blokującego obrót pokrętła, znajdującego się po jego prawej stronie. Przy samym pokrętle znajduje się również dźwigienka korekty ekspozycji, działająca w zakresie +/- 2EV*. W starszych Minoltach XD-7 dźwigienka ta była umieszczona po lewej stronie pokrętła (lewy przedni róg aparatu, patrząc od góry), w nowszych oraz w modelu XD-5 została ona przesunięta w kierunku pryzmatu - by zabezpieczyć ją przed przypadkowym przestawieniem.
   Prawa strona aparatu to dźwignia naciągu filmu, po której prawej stronie znajduje się okienko licznika zdjęć, a po lewej - duże pokrętło czasów, z zakresem czasów 1-1/1000s, "X", "B" oraz mechanicznym czasem "O" (więcej na temat czasów w sekcji dotyczącej migawki).
   Przy pokrętle czasów znajduje się też dźwignia trybu pracy aparatu, pozwalająca na wybór - manualny (M), automatyka preselekcji przysłony (A) oraz automatyka preselekcji czasu (S), działająca też w trybie programu. (więcej na ten temat w sekcji "tryby pracy")
   Z tyłu aparatu, po lewej stronie wizjera w modelu XD-7 znajduje się dźwignia zamykająca szyber. Z kolei XD-s ma w tym miejscu pokrętło służące korekcji optycznej wizjera. Poniżej dźwigni naciągu filmu znajduje się wskaźnik poprawnego załadowania filmu (tylko XD-7). Na dolnej pokrywie znajduje się przycisk cofania filmu (służący też do włączenia wielokrotnej ekspozycji - wystarczy go wcisnąć a następnie naciągnąć migawkę - film nie będzie wtedy przesunięty do następnej klatki), z przodu, w lewej dolnej części mocowania obiektywu przycisk podglądu głębi ostrości, w lewej górnej - zwolnienie blokady mocowania obiektywu. na prawej przedniej ściance znajduje się też dźwignia naciągu samowyzwalacza (opóźnienie 10s.). Do aparatu można oczywiście podłączyć zwykły wężyk spustowy, a także tylną ściankę z datownikiem (typ D) oraz winder (również D).
_{* - korekta EV ma pewne ograniczenia - nie możemy uzyskać wyższej/niższej czułości niż maksimum/minimum oferowane przez światłomierz. Oznacza to, ze dla filmu o czułości 3200 ISO nie jest możliwa korekta na minus (korekta na + działa normalnie), przy czułości 1600 maksymalny zakres niedoświetlenia to -1. Pełny zakres korekty w kierunku niedoświetlenia uzyskujemy dopiero dla czułości 800 ISO. Odwrotnie rzecz się ma w przypadku niskich czułości i korekty w kierunku prześwietlenia (+).}


WIZJER:

   Wizjer aparatu obejmuje 94% kadru, zamontowana fabrycznie matówka (wymienna - dostępne było kilka różnych wersji) ma w centrum umieszczony dalmierz dwupolowy (klin ustawiony poziomo), oraz mikroraster. Dzięki innowacyjnej jak na czasy powstania aparatu technologii acutemate jest ona stosunkowo jasna i wygodna w użyciu.
   Po prawej stronie wizjera znajduje się "drabinka" czasów (w trybach automatyki "S" oraz programu pokazywana jest to drabinka przysłon). Wybrany przez automatykę czas jest sygnalizowany poprzez zapalenie się czerwonej diody obok odpowiedniej wartości (rys 1).


      rys. 1            rys.2
   Dodatkowo dwie diody w kształcie trójkątów, umieszczone nad i pod skalą czasów (dolny trójkąt jest na wysokości czasu 1s) sygnalizują przekroczenie dostępnego zakresu czasów dostępnych dla zadanej przysłony.
   Oczywiście przy automatyce przysłony lub trybie programu drabinka pokazuje zakres przysłon. (pomimo dużego zakresu na skali (rys.2) aparat "wie" jakim przedziałem przysłon dysponuje obiektyw, zatem dla obiektywu o zakresie np. 4-22, aparat zignoruje istnienie na skali przysłon 1.4, 2, 2.8 oraz 32, a prześwietlenie (niedoświetlenie) zasygnalizuje od razu po przekroczeniu wartości przysłony maksymalnej (minimalnej) dla obiektywu).
   W dolnej części wizjera umieszczone jest okienko podglądu przysłony, W trybie manualnym obok niego pojawia się informacja o ustawionym czasie - diody na "drabince" z boku wizjera pokazują wtedy sugerowany przez światłomierz czas, dobrany do zadanej przysłony.
   W przypadku gdy włączona jest dedykowana lampa błyskowa, miganie dolnego trójkącika sygnalizuje jej naładowanie i gotowość do błysku.


ŚWIATŁOMIERZ:

   Światłomierz aparatu (centralno-ważony, włączany poprzez lekkie naciśnięcie spustu migawki) jest bardzo ciekawą konstrukcją. Składa się bowiem z DWÓCH elementów - podstawowego światłomierza typu CdS (siarczek kadmu), oraz pomocniczego opartego o element SPD (krzem). Zasada działania jest stosunkowo prosta - przy normalnej pracy aparatu światło mierzone jest za pomocą komórki CdS, pomocniczy światłomierz włącza się pomiędzy przymknięciem przysłony a otwarciem migawki - kontrolując i ewentualnie korygując wskazania tego pierwszego. Takie rozwiązanie ma kilka plusów - przede wszystkim pozwala na wyeliminowanie błędów naświetlenia wynikających np. z niedomknięcia się przysłony spracowanego obiektywu. Dodatkowo rozwiązanie to łączy w sobie wysoką czułość komórek CdS z dużą precyzją światłomierzy opartych o czujniki SPD. Wymierny efekt można zauważyć fotografując przy słabym oświetleniu - aparat poprawnie naświetla zdjęcia na czasach rzędu 3 minut (!) - dla modelu XD-7. W przypadku XD-5 maksymalny czas jest krótszy - około 1.5 minuty (nie znam szczegółów konstrukcyjnych, jednak moim zdaniem pomocnicza komórka SPD po wyjściu poza zakres swojej czułości (1-18EV) po prostu przestaje działać - a na długich czasach drobna niedokładność czujnika CdS nie ma większego znaczenia dla prawidłowego naświetlenia filmu)


MIGAWKA:

   Minolty XD mają migawkę metalową o przebiegu poziomym, sterowaną elektronicznie. W trybie automatyki "A" czasy regulowane są bezstopniowo. Migawka charakteryzuje się bardzo wysoką precyzją działania - testowane na łamach Foto-Kuriera kilkunastoletnie egzemplarze (Foto-Kurier nr 2/94) nie wykazały odstępstw pomiędzy zadanym a rzeczywistym czasem otwarcia.
   W trybie manualnym zakres czasów migawki to 1-1/1000s. Czas synchronizacji z lampą błyskową ("X") wynosi 1/100s. Jednak aparat z powodzeniem synchronizuje się z lampą błyskową również na czasie 1/125s, więc można go również wykorzystywać.
   Dodatkowo migawka oferuje dwa czasy mechaniczne (pozwalające na robienie zdjęć przy wyczerpanych bateriach) - "B" czyli "bulb" (otwierający migawkę tak długo jak długo wciśnięty jest spust) oraz "O" , działający z prędkością 1/100s.
   Ciekawostką jest bardzo charakterystyczny dźwięk migawki - jest on niejako "podwójny". Wynika to z działania światłomierza - aparat musi domknąć przysłone (pierwszy "trzask"), skorygować pomiar przy pomocy światłomierza SPD, otworzyć migawkę (drugi "trzask").


TRYBY PRACY:

   Aparat oferuje cztery tryby pracy - manualny (M), automatyki preselekcji czasu (A), preselekcji przysłony (S) oraz program. W trybie S aparat oferuje system automatycznej kompensacji czasu migawki (ASC), funkcjonujący w ten sposób, że w momencie gdy dla zadanego czasu aparat nie jest w stanie dobrać odpowiedniej przysłony, automatycznie zmienia czas (zależnie od potrzeby - dłuższy bądź krótszy) i ponawia procedurę dobierania przysłony, do momentu gdy uzyska prawidłowe parametry naświetlenia zdjęcia.
   Podobnie działa też program, zwany czasem "automatyką wszystko zielone" - wymaga on ustawienia trzech oznaczonych na zielono parametrów - automatyki (S), czasu (1/125s) i przysłony (maksymalna liczba obsługiwana przez obiektyw - zwykle 22). W starszych wersjach modelu XD-7 czas 1/125s nie jest oznaczony zielonym kolorem - mimo tego tryb programu działa poprawnie.


WRAŻENIA I PODSUMOWANIE:

   Serii XD używałem kilka lat - modeli XD-5, XD-11 oraz XD-7. Przede wszystkim muszę podkreślić niesamowitą wręcz solidność i niezawodność tych aparatów -zachowują swą precyzję i niezawodność pracy w skrajnych warunkach, takich jak mróz czy wilgoć.
   Dodatkowym atutem aparatu jest jego poręczność - stosunkowo niewielki i lekki korpus jest wygodny w użyciu, zwłaszcza w warunkach reporterskich czy turystycznych.
   Zdecydowanym plusem jest bardzo czuły światłomierz, rzecz rzadko spotykana w innych aparatach. Z kolei czas "O" jest atutem w sytuacji gdy chcemy być stuprocentowo pewni, że zrobimy zdjęcia - pozwala na fotografowanie nawet wtedy, gdy wysiądzie cała elektronika aparatu.
   Ponieważ robię dużo zdjęć przy słabym oświetleniu, początkowo miałem problemy z wizjerem - a ściślej drabinką czasów, która nie ma żadnego dodatkowego podświetlenia oprócz światła które pada na matówkę (diody zapalają się obok oznaczeń wartości, nie podświetlając ich w żaden sposób), jednak udało mi się stosunkowo szybko do tego przyzwyczaić, poza tym w przeciętnych warunkach zdjęciowych nie daje o sobie znać.
   Dzięki temu że seria XD została zaprojektowana tak, aby zaoferować może nieco mniej "wodotrysków", ale braki te zrekompensować bardzo wysoką jakością pracy i solidnością samego sprzętu - po dziś dzień jest w stanie zaspokoić potrzeby nawet bardzo wymagającego fotografa (o ile potrafi on zrezygnować z takich funkcji jak TTL lampy czy pamięć pomiaru ekspozycji).

Zalety:
- solidna i wytrzymała konstrukcja
- bardzo duża kultura i precyzja działania
- bardzo cichy.
- czuły światłomierz, pozwalający na precyzyjne naświetlanie zdjęć przy bardzo długich czasach
- czas mechaniczny, działający przy zużytych bateriach
- dwa tryby automatyki (rzadkość w tamtych czasach)
Wady:
- brak pamięci pomiaru ekspozycji
- brak trybu pracy z lampą w TTL
- słabo czytelny przy słabym świetle światłomierz - bez możliwości podświetlenia


DANE TECHNICZNE: